أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

351

قانون ( فارسى )

ديگر از خاصيت آن را ذكر خواهيم كرد . قرحه : گويند ذريره كه با روغن گل و سركه باشد بهترين علاج سوختگى است . اندامان غذا : در علاج ورم معده و روده و كبد و استسقا سودمند است . ذنب الخيل ( دم اسب - شنگ چمنى ) : گياهى است در گودال و كندكها رويد . شاخه‌هاى توخالى و زبر و سخت و گرهدار و مايل به سرخرنگى دارد و گره از هم نزديكند و از هر گرهى برگهاى به شباهت برگ فريزبويا بيرون آمده كه باريك و بسيار و درهم آمده‌اند و به نزديك‌ترين درخت و بوته مىچسبد و از هر طرفى آويزان مىشود تو گويى دم‌اسب است و بيخ سخت هم دارد . مزاج : در اول سرد و در دوم خشك است . خاصيت : گياه و بويژه افشره‌اش گيرنده و بسيار خشكاننده و بىآزار و در بند آمدن نزيف بسيار فعال است . زخم و قرحه : در شفا دادن قرحه و زخم شگفت‌آور است و اگر در زخم عصبى هم باشد آن را نيز شفا دهد . مفاصل : ضماد يا ماليدنىاش گسستگى وسطهاى ماهيچه را دوا كند و در علاج بادكردگى روده مفيد است . اندامان غذا : در علاج ورم معده و كبد و استسقا مفيد است . ذراريح ( آلاكلنگ ) : جانورى است به سوسك مىماند ليكن سرخ‌رنگ است و هرآنچه در گندم‌زار مىزيد از ساير انواعش مؤثرتر است . دستور استفاده از آلاكلنگ به قرار زير است : آلاكلنگ را مىگيرند و در آوندى سفالين مىاندازند و با وصله كتانى تنك و پاكيزه سر آوند را مىبندند و آوند را واژگون مىكنند و سر آوند را بر بخار سركهء شراب بسيار پرمايه نگاه مىدارند تا آلاكلنگ مىميرد . و بعد از آنكه مرد آن را با نخ كتانى مىبندند و نگاه مىدارند . گزينش : از همه انواعش مؤثرتر آن است كه در بالهايش در پهنا خط زرد باشد و رنگارنگ باشد و به اندازهء سوسك بزرگ باشد - اما آن نوعى كه يك‌رنگ است كنش ضعيف دارد . مزاج : بعضى گفته‌اند بسيار گرم است . و بعضى عقيده دارند كه در دوم گرم و خشك است و گفتهء اولى درست‌تر است . خاصيت : بسيار تند و تيز و گنداننده و سوزنده است . آرايش : بر زگيل مالند زگيل را بركند ، با موم و روغن گل بر ناخن مالند سفيدى ناخن را مىزدايد . ناخنى كه بايد كنده شود آلاكلنگ هرچه زودتر اين كار را انجام مىدهد كه آن را ضماد گذارند . با سركه بر پوست مالند بهك و برص را مىزدايد . آلاكلنگ را در روغن زيتون بجوشانند ، تا پرمايه مىشود . يا آلاكلنگ را خرد كنند و بسايند و گردش را با خردل قاطى كنند و بر پوست مالند موى را باز روياند . ورم : بر ورم سرطانى مالند آن را تحليل مىبرد . قرحه : بر پوست مالند داروى گرى و قوبا است . چشم : گويند در زدودن ناخنهء چشم بسيار خوب است . اندامان راننده : كمكى از آلاكلنگ در ريزش دادن بول بسيار نافع است و در علاج استسقا هم مفيد است . كمكى از آن را با داروهاى ادرارى بياميزند بول و حيض را ريزش دهد و زيانى نمىرساند و بچه را مىاندازد . بعضى عقيده دارند كسى كه درد مثانه دارد و علاج‌پذير نيست اگر يك دانه آلاكلنگ بخورد شفا يابد . و اگر سه ( طسوج ) از آن تناول شود مجراى بول را زخمى مىنمايد . جالينوس فرمايد : هر بدنى مادهء تند در بر دارد و چون آلاكلنگ به بدن مىرسد آن ماده را بسوى خود جذب مىنمايد و به مجراى بول مىرساند و ازاين‌رو مجراى بول زخمى مىشود . زهرها : بعضى عقيده دارند كسى كه از تناول آلاكلنگ مسموم شود بال و پاى آن را بخورد دفع گزند سميت كند . و